19/12/2021 - Νίκη της Αριστεράς στη Χιλή

Μεγάλη νίκη της Αριστεράς στη Χιλή! Στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών της χώρας που έγινε την Κυριακή 19/12, νέος πρόεδρος με 56% αναδεικνύεται ο Γκαμπριέλ Μπόριτς, ένας από τους ηγέτες του φοιτητικού κινήματος του 2011 και υποψήφιος σήμερα του αριστερού εκλογικού συνασπισμού που περιλαμβάνει και το Κομμουνιστικό Κόμμα. Ηττημένος είναι ο ακροδεξιός θαυμαστής του Πινοτσέτ και φίλος του Μπολσονάρου της Βραζιλίας, Χοσέ Αντόνιο Καστ που πήρε 44%. Ο κόσμος ξεχύθηκε μαζικά στους δρόμους για να πανηγυρίσει την ήττα του πολιτικού απογόνου του Πινοτσέτ. 

Στον πρώτο γύρο των εκλογών την Κυριακή 21 Νοέμβρη, που έγιναν παράλληλα με τις βουλευτικές και τις περιφερειακές εκλογές, ο Καστ είχε έρθει πρώτος με περίπου 28% και ο Μπόριτς δεύτερος με κάτι παραπάνω από 25%. Ο σχολιασμός των διεθνών ΜΜΕ και εδώ στην Ελλάδα, ήταν ότι, δυο χρόνια μετά την εξέγερση που συγκλόνισε τη Χιλή, αυτός που κερδίζει είναι η ακροδεξιά. Χαρακτηριστική από αυτή την άποψη ήταν η βρετανική εφημερίδα Γκάρντιαν που συμπέρανε ότι «το κίνημα φαίνεται να χάνει την ελκτική του δύναμη».

«Αυτό που αποτύπωσαν οι χιλιάνικες εκλογές δεν ήταν η επέλαση της ακροδεξιάς, αλλά η έντονη πολιτική πόλωση» έγραφε εκείνες τις μέρες ο Λέανδρος Μπόλαρης στην Εργατική Αλληλεγγύη. «Αυτό φαίνεται και στις προεδρικές και στις βουλευτικές εκλογές. Καταρχήν, οι προεδρικοί υποψήφιοι της επίσημης δεξιάς και της «κεντροαριστεράς» πάτωσαν θεαματικά. Ο απερχόμενος πρόεδρος Πινιέρα, που βρέθηκε αντιμέτωπος με την εξέγερση τον Δεκέμβρη του 2019, έψαχνε τρύπες να κρυφτεί. Ο «αντ’ αυτού» υποψήφιός του πήρε το 12,7%. Αντίστοιχα η υποψήφια της «κεντροαριστεράς» που συμμετέχει το Σοσιαλιστικό Κόμμα πήρε το 11,7%. Αυτή η πόλωση αποτυπώθηκε ακόμα πιο έντονα στις βουλευτικές εκλογές. Ο συνασπισμός της Αριστεράς έκανε μια θεαματική άνοδο κερδίζοντας συνολικά 37 έδρες, 14 περισσότερες σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές».

Η πόλωση αυτή εκφράστηκε στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στον οποίον σημειώθηκε η μεγαλύτερη συμμετοχή (55,65%) σε εκλογές από το 2012 - με 1,2 εκατομμύρια περισσότερους ψηφοφόρους να ψηφίζουν στον 2ο γύρο των προεδρικών την Κυριακή (η συμμετοχή στον πρώτο γύρο ήταν 47%). Η συμμετοχή ήταν μεγαλύτερη και από το δημοψήφισμα του Οκτωβρίου του 2020 (51%) όταν το 78% ψήφισαν υπέρ της σύνταξης νέου Συντάγματος για να αντικαταστήσει αυτό που κληροδότησε η δικτατορία του Πινοτσέτ. 

Ο Μπόριτς κέρδισε τις εκλογές αλλά ο πραγματικός νικητής αυτής της πόλωσης ήταν η εργατική τάξη, οι γυναίκες, η νεολαία, οι αυτόχθονες και οι ηρωικές μάχες που έχουν δώσει όλα τα προηγούμενα χρόνια για να αποτινάξουν από πάνω τους τα νεοφιλελεύθερα προγράμματα και το ακροδεξιό κατεστημένο που άφησε πίσω του μαζί με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς ο Πινοτσέτ - και κορυφώθηκαν την τελευταία διετία. 

Ξεσηκωμός 

Τον Οκτώβρη του 2019, όταν η αύξηση στις τιμές των εισιτηρίων στο Μετρό πυροδότησε ένα κύμα οργής που εξελίχθηκε σε εξέγερση και η κυβέρνηση επιχείρησε να κηρύξει πραξικόπημα, το κίνημα απάντησε με γιγάντιες διαδηλώσεις και απεργίες σε στρατηγικούς κλάδους όπως τα λιμάνια και τα ορυχεία και εν τέλει με μια πανεργατική απεργία που ανάγκασε τον Πινιέρα σε άτακτη υποχώρηση. Δύο εκατομμύρια διαδηλωτές βγήκαν στο Σαντιάγκο στις 8 Μάρτη του 2020 δίνοντας έμπνευση στο  κίνημα ενάντια στην καταπίεση διεθνώς. Για να ακολουθήσει ο ξεσηκωμός που οδήγησε στον θρίαμβο του δημοψηφίσματος το 2020.

Πολύς από αυτόν τον κόσμο που απείχε ή δεν στήριξε στον πρώτο γύρο τον Μπόριτς, πήγε να ψηφίσει στον δεύτερο γύρο προκειμένου να στείλει ένα γερό μήνυμα στον Καστ και το μισητό κατεστημένο που τον υποστήριξε. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η νίκη της Αριστεράς θα μετατραπεί αυτόματα σε σύγκρουση με αυτό το κατεστημένο εκ μέρους του νέου προέδρου. 

Ο Μπόριτς έχει υποσχεθεί μεταρρυθμίσεις με στόχο τον έλεγχο της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς, αλλαγές στο συνταξιοδοτικό σύστημα, προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για τους αυτόχθονες και τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα. Πολλοί εργαζόμενοι και οι φτωχοί περιμένουν τώρα ριζική αλλαγή. Αλλά αυτή δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα έρθει από τα πάνω.

Καθ' όλη τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, ο Μπόριτς προσέβλεπε στο να κερδίσει τους δεξιούς ψηφοφόρους ανακηρύσσοντας το ζήτημα της «ασφάλειας» σε πρωταρχικό, ζητώντας δράση απέναντι σε όσους κατηγορούνται για «καψίματα και λεηλασίες» που έγιναν κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Οκτωβρίου 2019. Επιπλέον αρνήθηκε να υποστηρίξει το αίτημα χάρης σε όσους είναι φυλακισμένοι βάσει του νόμου «κατά των οδοφραγμάτων», ο οποίος αύξησε την τιμωρία για όσους χτίζουν οδοφράγματα. 

Αντίθετα έπαιξε βασικό ρόλο στη «Συμφωνία Ειρήνης» του Νοεμβρίου 2019, η οποία περιέσωσε τον απερχόμενο πρόεδρο Πινιέρα με αποτέλεσμα να μείνουν στο απυρόβλητο εκείνοι που ηγήθηκαν της καταστολής των διαδηλώσεων. Στη συνέχεια κινήθηκε με βασικό προσανατολισμό το πάγωμα των απεργιακών κινητοποιήσεων και την τήρηση αναμονής ενόψει των επερχόμενων εκλογών. Ο Μπόριτς  δεσμεύτηκε επίσης να ακολουθήσει τα μέτρα λιτότητας που προβλέπει ο προϋπολογισμός του 2022, τηρώντας στάση «δημοσιονομικής ευθύνης».

Από την πτώση της δικτατορίας του Πινοτσέτ το 1990 μέχρι σήμερα, μια σειρά από δεξιές και αριστερές κυβερνήσεις έχουν αποτύχει να δικαιώσουν τους αγώνες των εργαζομένων και των φτωχών. Τον Οκτώβριο του 2019 ο λαός ξεσηκώθηκε ενάντια στη φτώχεια και την ανισότητα -για να απογοητευτεί από τις παραδοσιακές αριστερές δυνάμεις που έστρεψαν μια εκρηκτική εξέγερση σε προεκλογική κατεύθυνση, απογοήτευση που εκφράστηκε και έμπρακτα στον 1ο γύρο των εκλογών.

Θα χρειαστεί το κίνημα να βρεθεί ξανά στους δρόμους και στους χώρους εργασίας για να αναγκαστεί ο Μπόριτς να τηρήσει τις υποσχέσεις του αλλά και το δυνάμωμα μιας επαναστατικής αριστεράς που θα βάζει στο στόχαστρο το σύστημα που γεννάει φτώχεια και νέους Πινοτσέτ.

Γιώργος Πίττας